Syntetyczna benzyna może z czasem znacznie potanieć, ale dostępne prognozy nie wskazują, by w najbliższych dekadach jej wytwarzanie było tańsze od produkcji benzyny z ropy. Porównanie wymaga jednak doprecyzowania: ropa naftowa jest surowcem, a benzyna gotowym paliwem. Cenę baryłki ropy trzeba więc zestawiać z kosztem surowców do produkcji e-benzyny, a cenę litra na stacji — z ceną gotowego paliwa, uwzględniającą także transport, marże i podatki.
Skąd bierze się koszt syntetycznej benzyny?
E-benzyna to paliwo wytwarzane przy użyciu wodoru i źródła dwutlenku węgla. Wodór można uzyskać przez elektrolizę wody, czyli proces wykorzystujący energię elektryczną do rozdzielenia jej na wodór i tlen. Następnie wodór oraz CO₂ służą do syntezy paliwa. To odróżnia e-benzynę od benzyny kopalnej, która powstaje podczas przerobu ropy naftowej w rafinerii.
W obu przypadkach potrzebne są instalacje przemysłowe, energia i transport. E-benzyna ma jednak dodatkowy, kosztowny etap: najpierw trzeba wyprodukować wodór, a potem przekształcić go w paliwo ciekłe. Według analiz dotyczących e-paliw koszt elektrolitycznego wodoru jest jednym z głównych czynników wpływających na cenę gotowego produktu. Zależy zwłaszcza od ceny prądu oraz kosztu budowy i pracy instalacji.
Znaczenie ma również sposób pozyskania CO₂. Może on pochodzić z różnych źródeł, a jego wychwycenie i przygotowanie do wykorzystania nie jest bezkosztowe. Dlatego stwierdzenie, że e-benzyna powstaje „z prądu i powietrza”, choć obrazowe, pomija istotne etapy technologiczne i związane z nimi wydatki.
Co pokazują prognozy cen e-benzyny?
W analizie opublikowanej przez Transport & Environment oszacowano, że produkcja e-benzyny w 2030 roku może kosztować około 4 euro za litr. To koszt wytworzenia w przyjętym modelu, nie przewidywana cena na polskiej stacji. W tej samej analizie cena detaliczna e-benzyny wynosi około 7 euro za litr, podczas gdy benzyna kopalna kosztuje w zastosowanym porównaniu mniej niż 2 euro za litr. Na różnicę w cenach detalicznych wpływają między innymi marże i podatki.
Autorzy modelu zakładają dalszy spadek kosztu produkcji e-benzyny: do około 3,6 euro za litr w 2035 roku, 3,1 euro w 2040 roku i 2,9 euro w 2045 roku. Nawet taki spadek nie oznacza jednak, że e-benzyna stanie się tańsza od benzyny z ropy. Prognoza opiera się na założeniach dotyczących technologii, cen energii i skali produkcji; nie jest gwarancją przyszłej ceny.
Podobną ostrożność uzasadnia analiza Concawe obejmująca różne rodzaje e-paliw. Jej długoterminowe szacunki kosztów dostaw mieszczą się, zależnie od rodzaju paliwa i scenariusza, w przedziale około 1,4–2,8 euro za litr ekwiwalentu oleju napędowego. Nie jest to bezpośrednia prognoza ceny litra e-benzyny. W badanych założeniach koszty dostaw e-paliw pozostają jednak wyższe od kosztów paliw pochodzących z ropy nawet w 2050 roku.
Rozbieżności między prognozami nie muszą oznaczać, że jedna z nich jest błędna. Modele mogą przyjmować inne ceny prądu, lokalizacje zakładów, technologie, koszty finansowania czy sposoby przeliczania kosztu na litr paliwa. Przed porównaniem dwóch kwot warto sprawdzić, czy obie dotyczą tego samego paliwa i tego samego etapu — produkcji, dostawy czy sprzedaży kierowcy.
Dlaczego tani prąd nie wystarczy, by e-benzyna wygrała ceną?
Spadek cen energii odnawialnej mógłby obniżyć koszt e-benzyny, ale prąd nie zamienia się w paliwo bez strat. Międzynarodowa Agencja Energetyczna szacuje, że sprawność całego procesu od energii elektrycznej do gotowego e-paliwa wynosi około 40–60%, zależnie od produktu. Oznacza to, że część energii jest tracona podczas produkcji wodoru i późniejszej syntezy.
Do kosztu samej energii dochodzą wydatki na elektrolizery, instalacje do syntezy paliwa, pozyskanie CO₂ oraz eksploatację całego zakładu. Produkcja na większą skalę i rozwój technologii mogą te wydatki ograniczać. Musiałyby jednak przynieść na tyle duże oszczędności, by e-benzyna mogła konkurować cenowo z dobrze rozwiniętym przemysłem rafineryjnym.
Nie znaczy to, że relacja cen jest niezmienna. Na opłacalność paliw wpływają również ceny ropy, podatki i koszty związane z emisjami. Gdyby paliwa kopalne istotnie podrożały, a produkcja e-benzyny wyraźnie staniała, różnica mogłaby się zmniejszyć. Na podstawie przytoczonych prognoz nie można jednak wskazać momentu, w którym e-benzyna na pewno stałaby się tańsza.
Czy „tańsza od ropy” oznacza tańsza dla kierowcy?
Nie. Ropa jest sprzedawana jako surowiec, a kierowca kupuje paliwo po rafinacji, dostarczeniu na stację i doliczeniu podatków. Podobnie koszt wyprodukowania e-benzyny nie jest ceną, którą zobaczysz przy dystrybutorze. W zestawieniu cen detalicznych trzeba uwzględnić porównywalne zasady opodatkowania i pozostałe składniki ceny.
Przy analizowaniu nagłówka o „taniej benzynie syntetycznej” pomocne są trzy pytania:
- Czy podana kwota dotyczy surowca, produkcji paliwa, jego dostawy czy ceny na stacji?
- Czy porównano e-benzynę z benzyną kopalną, a nie z samą baryłką ropy lub innym rodzajem e-paliwa?
- Jakie ceny energii, podatki i tempo rozwoju technologii przyjęto w prognozie?
Takie rozróżnienie jest szczególnie ważne przy prognozach obejmujących odległe lata. Niższy przewidywany koszt produkcji nie przekłada się automatycznie na równie duży spadek ceny detalicznej.
Cena paliwa to nie jedyne kryterium jego oceny
Syntetyczne pochodzenie benzyny nie oznacza samo w sobie, że jest ona niskoemisyjna. Jej wpływ na klimat zależy między innymi od tego, jak wytworzono prąd i wodór oraz skąd pochodzi CO₂. Jeśli w produkcji wykorzystuje się wysokoemisyjną energię, korzyść klimatyczna może być znacznie mniejsza. Dlatego pytanie o cenę warto oddzielić od pytania o emisje w całym cyklu produkcji i użytkowania paliwa.
W samochodzie osobowym istotna jest też ilość energii potrzebnej do przejechania tej samej trasy. Według analizy Agora Energiewende samochód elektryczny wykorzystuje energię odnawialną około pięciu razy efektywniej niż auto spalinowe zasilane paliwem syntetycznym. Wynika to z dodatkowych strat podczas wytwarzania e-paliwa oraz pracy silnika spalinowego. E-paliwa mogą mieć większe znaczenie tam, gdzie bezpośrednie wykorzystanie energii elektrycznej jest trudniejsze, ale nie usuwa to ich przewagi kosztowej nad paliwami z ropy.
Na dziś najbardziej uzasadniona odpowiedź brzmi więc: syntetyczna benzyna może tanieć, lecz nie ma podstaw, by zakładać, że w przewidywalnej przyszłości będzie tańsza od benzyny kopalnej. To, jak bardzo zmniejszy się różnica, zależy przede wszystkim od kosztu odnawialnego prądu, rozwoju produkcji wodoru i syntezy paliwa, skali przedsięwzięć oraz przyszłych cen paliw z ropy.
Przeczytaj również:
- https://rat-med.com.pl/lzejsza-wigilia-jak-zmniejszyc-kalorie-bez-rezygnacji-z-tradycji/
- https://rat-med.com.pl/czy-warto-robic-badania-krwi-przed-zmiana-stylu-zywienia/
- https://rat-med.com.pl/kuchnia-ziolowa-jak-uzywac-suszu-nie-tylko-do-picia/
- https://rat-med.com.pl/5-bledow-popelnianych-przy-praniu-poscieli-bawelnianej/
- https://rat-med.com.pl/domowe-alergeny-a-zdrowie-malucha-jak-ograniczyc-negatywne-wplywy/
- http://rat-med.com.pl/zdrowotne-korzysci-z-uzywania-czopkow-propolisowych/
- https://rat-med.com.pl/jeden-gadzet-cztery-pomiary-czy-warto-miec-kieszonkowe-laboratorium-w-domu/
